آینده پژوهی: آينده پژوهی رشته ای است مستقل که به شکلی روش مند به مطالعه آينده می پردازد. اين رشته تصاويری از آينده در اختيار ما قرار می دهد تا در زمان حال، بر اساس اين تصاوير بتوانيم به شکل کارآمدتری تصميم گيری نماييم. اين تصاوير در سه مقوله طبقه بندی می شوند: آينده های ممکن، آينده های محتمل و آينده مطلوب. در اين راستا، «وندل بل» يکي از مهمترين متفکران اين حوزه پژوهي، آينده پژوهی را به اين شکل تعريف مي کند: رشته اي مستقل بشمار مي رود که هدفش مطالعه منظم آينده است. آينده پژوهان به دنبال کشف، ابداع، ارائه، آزمون و ارزيابي آينده هاي ممکن، محتمل و بهترند. آنان انتخاب هاي مختلفي راجع به آينده فراروي انسان ها قرار مي دهند و در انتخاب و پي ريزي مطلوب ترين آينده به آنان کمک مي کنند.


آینده پژوهی فناوری: آينده‌نگاري فناوري عبارت است از فرآيند شناسايي فناوري‌هائي (اعم از فناوري‌هاي نرم، فناوري‌هاي سخت و زمينه‌هاي پشتيبان) که احتمالاً در آينده ظهور مي‌کنند. از طريق شناسايي نظام‌مند روندهاي توسعه علوم، فناوري، اقتصاد، محيط زيست و جامعه، با هدف تدوين سياست‌ها و طرح‌هاي استراتژيک و اتخاذ تصميم‌هاي مربوط به تحقيق، توسعه و کاربرد در زمينه‌هاي موردنظر.
دیده بانی (monitoring) : دیده بانی يا پويش محيطی (scanning) عبارت است از تلاش مداوم به منظور شناسايي تغييرات عمده در محيط پيرامون سازمان يا گروه. همچنين از منظر مولفان کتاب راهنماي آينده نگاری فناوری يونيدو، پويش محيطي يعني: فرايند رسمی يا غير رسمی پايش تغييرات. در اين تعريف، ديدبانی مشتمل بر پايش (monitoring) روندهاست.


فناوری نوظهور: فناوري است كه در مراحل اوليه رشد خود قرار دارد و هنوز كاربردي نشده، اما در چند سال آينده اين مهم رخ خواهد داد.


آینده های ممکن: شامل تمامي آينده هايي است که مي توانيم تصور کنيم. يا به عبارت ديگر شامل تمامي آينده هايي است که مي تواند اتفاق بيافتد. مهم نيست که اين آينده ها تا چه حد احتمال وقوع داشته باشند و يا حتي دست نيافتني باشند.


آینده های محتمل: براي اين نوع از آينده ها مي‌توان احتمال وقوع مختلف در نظر گرفت . چرا که بعضي از آينده ها از ساير آينده ها متحمل‏تر هستند. آينده‏هايي که ادامه وضعيت گذشته و حال هستند، عموما براي کوتاه مدت به عنوان آينده هاي متحمل در نظر گرفته مي‏شوند، حال آنکه هر چه افق زماني آينده انديشي خود را گسترده نمائيم، از احتمال تحقق آنها کاسته مي‏شود.
آینده های مطلوب: اين دسته از آينده‌ها، آينده‌هاي مطلوب ما هستند. اين آينده بر خلاف ساير آينده‌هاي ديگر يعني آينده ممکن، آينده‌هاي پذيرفتني و آينده‌هاي محتمل است. چرا که در سه دسته پيشين، آينده ها از نوع دانش شناختي بودند، اما آينده‌هاي مرجح از نوع برانگيزاننده ها هستند نه از نوع شناخت. اين آينده ها بر آمده از قضاوت هاي ارزشي هستند، و از اين رو بيشتر ذهن گرا هستند تا آنکه عين گرا باشند.
پیشران (driver forces) : در متون آینده اندیشی پیشران ها اشاره به نیروهای عمده شکل دهنده آینده جهان دارد. بدیهی است که پیشران ها به صورت غیر مستقیم بر حوزه های مختلف تاثیرگذارند. به‌عبارت ديگر، مولفه‌ها يا عواملي اصلي متشكل از چند روند كه باعث ايجاد تغيير در يك حوزه‌ي مورد مطالعه مي‌گردند.

روند (trend) : روند عبارتست از تغييرات منظم، مستمر و يا دوره‌اي در پديده‌ها در طول يك بازه‌ي زماني. تغييرات مذكور ممكن است به شكل كيفي يا كمي باشد. به عنوان مثال، مي‌توان به روند تغييرات جمعيت (كمي)، يا روند تغيير ارزش‌ها (كيفي) اشاره نمود.

رویداد: رویداد ها بر خلاف روندها حاصل اتفاق یا حادثه اند که به شدت بر روندها و به طور کل  بر آینده تاثیر می گذارند. روند اشاره به پیوستگی تاریخی و زمانی دارد و رویداد بر گسستگی های تاریخی تاکید می ورزد.

تصاویر (images) : تصویر بنا به تعریف پولاک و دیتور چیزی نیست که اکنون به صورت اطلاعات واقعی و صریح وجود دارد، بلکه مولفه هایی از آینده است که مردم در ذهن خود می پرورانند. در نتیجه این تصویرها از جنس چشم انداز و هنجاری هستند. تصاویر هم بر اساس امیدها هم بر اساس ترس های جامعه ساخته می شوند. آرمان شهرها نمونه هایی از تصاویری اند که امیدها و مطلوب های یک جامعه را در وضعیت آرمانی اش به تصویر می کشند. ویران شهرها که در مقابل آرمان شهرها تصاویری از جامعه ای هستند که نامطلوب دانسته می شوند و ترس جامعه را از وضعیت آینده به نمایش می گذارند.

اقدام: اقدام، کنش یا آنچه با نام کنش اجتماعی از ان یاد می شود، به هرگونه تصمیم گیری و اقدامی اشاره می کند که بر آمده از تصورات فرد یا سازمان است. اقدام می تواند متاثر از عوامل گوناگونی از جمله تصویرهای فرد درباره آینده باشد. به اعتقاد آینده پژوهان تصویرهایی که مردم از آینده در ذهن خود می پرورانند و اقدام هایی که بر مبنای آنها انجام می دهند، شکل دهنده وضعیت آینده است. همان
تحلیل روند (trend analysis) : منظور از تحلیل روند، مطالعه ی یک روند مشخص به منظور کشف ماهیت، علتهای بروز، سرعت توسعه و پیامدهای بالقوه ی آن است. تحلیل روندها باید بسیار دقیق باشد، زیرا یک روند مشخص می تواند تاثیرات بسیار متفاوتی بر ابعاد گوناگون زندگی ما داشته باشد که شاید بسیاری از این تاثیرات در نگاه اول قابل کشف نباشد . کورنيش تحليل روند را اين گونه توصيف مي کند: بررسي يک روند به منظور کشف ماهيت، علت هاي بروز، سرعت توسعه و پيامدهاي بالقوه آن .پایش روند: ادوارد کورنيش در مشهورترين کتاب خود پايش روندها (trend monitoring) را اين چنين تعريف می کند: پايش يک روند به معنای پاييدن آن و ارائه گزارش منظم يافته ها به تصميم گيران است. به عنوان مثال، نرخ فزايندة بيکاری يا شيوع يک بيماری جديد کشنده می تواند تاثير عمده اي بر بسياری از سازمان ها و جوامع داشته باشد. بر خلاف نظر مولفان کتاب يونيدو، وندل بل آينده پژوه شهير و استاد دانشگاه ييل اعتقاد دارد که پايش روندها نسبت به ديدبانی شمول و عموميت دارد. بر اساس نظر بل ديدبانی، پيش بينی، ارزيابی، واکنش و رهگيری روند مورد توجه، برخی از مراحل پايش روندها را تشکيل می دهند.

برون یابی روند: در این روش آینده پژوهان می کوشند با رسم نمودار تغییرات روندها و استفاده از اطلاعات آماری و برونیابی نمودار بر پایه نرخ کنونی، تغییرات آینده را پیش بینی کنند . روش برون يابي اساسا شامل گردآوري داده هاي تاريخي و تنظيم آن ها بر روي يک منحني است که تا آينده ادامه دارد. اين روش تعميم روند تغييرات فعلي به آينده را پيش فرض مي گيرد. برون يابي ويژه آن دسته از روندهايي است که خود را به شکل آمار و ارقام نشان مي دهند. در اين شيوه، تغيير روندها را به شکل نمودار ترسيم مي کنند.

سناریو: شرایط ناشی از پیشرفت یک روند، تحقق یک استراتژی یا وقوع یک رویداد بزرگ و شگفتی ساز را می توان در قالب یک داستان یا طرح کلی بیان کرد که آن را سناریو می نامند. معمولا سناریوهای متعددی تدوین می شود. تصمیم گیرندگان می دانند که رویدادهای آینده می تواند هر سناریویی را که انها برای برنامه ریزی به کار بگیرند، بی اعتبار کند.